lũ tràn về nhanh quá, không thể lội qua sông như
mọi hôm được. Hàng trăm người ùn lại vì chưa có đò, mặt trời đã
khuất sau rặng núi, mà mọi người vẫn loay hoay ở bờ sông. Chàng
bèn nghĩ tới việc bắc một cái cầu. Đêm ấy, ngủ lại bến sông cùng với
nhiều người khác, chàng đem chuyện bắc cầu ra hỏi bà con, nhiều
người nói:
- Đó là một điều phúc đức được muôn ngàn người nhớ ơn. Trước
đây cũng đã có người làm nhưng rồi lại bỏ dở...
Sáng hôm sau, nước rút, chàng lội sông về nhà, tới nhà, chàng
đem ý định bắc cầu ra hỏi ý kiến mẹ. Mẹ chàng rất vui và giục
chưàng dốc sức bắc cầu!
Từ đó, cứ sáng chàng lên rừng chặt cây; chiều ra sức chuyển gỗ;
tra cố hái thêm một gánh củi để về cho mẹ đi chợ. Chàng làm việc
quên ngày tháng. Buổi chặt cây, buổi chuyển gỗ, buổi bắc cầu, không
bao lâu đã bắc được hơn chục sải cầu. Công việc còn nhiều nặng nhọc
vì con sông rộng gần hai trăm sải. Vì ăn đói mà làm nhiều nên chàng
bị kiệt sức. Một hôm đói quá chàng nằm lăn ra mê man ở đoạn cầu
đang làm dở. Những người đi qua xúm lại cứu chữa, nhưng chàng
vẫn chưa hồi tỉnh.
Giữa lúc ấy có một viên quan võ đi đến, thấy một đám đông
đang xúm quanh một người nằm sõng soài, viên quan xuống ngựa
đến gần hỏi chuyện. Mọi người cho biết đây là anh chàng bắc cầu làm
phúc đang làm thì vì mệt quá mà lăn ra ngất đi... Viên quan liền mở
túi lấy thuốc cho chàng uống. Được một lúc, chưàng bắc cầu tỉnh lại,
mọi người tản dần ra về, viên quan ngồi lại bên chàng ân cần hỏi
chuyện. Chàng thật thà kể hết cho ông nghe cuộc đời của mình và nói
rõ ý định cùng công việc đang làm. Viên quan võ nghe nói ra chiều
cảm động, ông ngồi ngẫm nghĩ hồi lâu rồi nói:
- Xưa kia cha ông chàng làm nghề thất đức để cho chàng ngày
nay phải đói nghèo. Nay, chàng muốn làm điều phúc đức để chuộc lỗi
lầm xưa kia, quả là hay vô cùng! Về phần tôi, tôi xin nói thật: chưa
tôi, ông tôi, ông cụ ông kỵ tôi, đời đời làm quan ức hiếp dân lành, bóp
hầu bóp cổ để nã tiền, nã của. Đấy cũng là điều thất đức, vì vậy đến
tôi ngày nay trời quả báo: lấy vợ đã hơn hai mươi năm rồi mà không
có một đứa con để vui cửa vui nhà, cho nên, tuổi đã ngoài bốn mươi,
chúng tôi vẫn phải sống hiu quạnh. Nay tôi cũng muốn làm điều
phúc đức để chuộc lỗi lầm xưa, chẳng hay chưàng có cho tôi góp sức
cùng nhau bắc cầu được không?
Chàng bắc cầu vui mừng nói:
- Nếu quan lớn có chí hướng như vậy thì cái cầu này sẽ chóng
xong, dân chúng sẽ mau được qua lại, còn gì tốt hơn!
Hai người bèn kể cho nhau biết tên tuổi, quê quán rồi kết làm
anh em, viên quan võ hơn chàng bắc cầu bốn tuổi, được nhận là anh.
Chàng bắc cầu nói:
- Em còn có mẹ già ở nhà, vì nhà nghèo, phải bán củi lấy tiền
mua gạo cho nên ngày nào em cũng phải đem củi về nhà để sáng hôm
sau mẹ đem củi ra chợ bán lấy tiền.
Viên quan võ thân mật bảo chàng:
- Anh có nhiều tiền của, anh sẽ bỏ ra nuôi mẹ để em khỏi phải
bận tâm, như vậy chúng ta sẽ chuyên chú vào việc bắc cầu, em nghĩ
thế nào?
Chưàng bắc cầu nói:
- Nếu vậy thì còn gì hay hơn!
Từ đấy, hàng ngày hai anh em cùng nhau lên núi đốn cây,
chuyển gỗ. Chẳng bao lâu, hai người đã dựng xong chiếc cầu gỗ hơn
hai trăm sải. Dân chúng ai cũng vui mừng, họ đặt tên là cầu Phúc
Đức. Các cụ hai làng hoan hỉ cùng nhau bàn định góp tiền làm một
bữa tiệc ăn mừng cầu.
Ngày ăn mừng chiếc cầu, các vị bô lão và tất cả dân chúng
quanh vùng nô nức đến dự, ai cũng cầu xin Ngọc Hoàng ban phúc
cho hai người bắc cầu, họ ăn uống linh đình suốt cả buổi sáng. Bỗng
một cơn gió bất chợt kéo đến, gió thổi mạnh, làm cúi rạp ngọn cỏ
nghiêng ngả cành cây. Gió thổi mỗi lúc một mạnh, rồi bất thình lình
cuốn anh chàng bắc cầu đi mất. Viên quan võ thất thanh kêu gọi, tất
cả mọi người đều ngậm ngùi.
Thấy người em kết nghĩa của mình hết lòng hết sức hàng ba
năm trời ra làm cầu mà lại không được hưởng phúc, viên quan xót
xưa lắm. Sau khi mọi người đưã ra về, ông đón vợ sang ở chung với
bà cụ để sớm hôm trông nom, phụng dưỡng bà thay người em kết
nghĩa.
Lại nói đến chàng bắc cầu bị gió lốc cuốn tới một cái hang trên
một ngọn núi cao. Chàng lảo đảo đứng chưa kịp vững. Cơn gió bỗng
vụt hóa thành người tươi cười nói với chàng:
- Nhà ngươi chớ sợ, ta là thần Gió được Ngọc Hoàng sai đi đón
nhà ngươi về đây để thưởng cho ngươi cái công thành tâm làm
chuyện phúc đức. Bạc vàng đấy, nhà ngươi muốn lấy bao nhiêu thì
lấy.
Chưàng bắc cầu nhìn vào hang thấy đống vàng sáng chói.
Chàng cởi áo gói lấy một số vàng, rồi buộc lại cẩn thận, chưàng vác
gói vàng lên vai, tiến ra cửa hang, thần Gió lại hóa thành cơn gió lốc
cuốn chàng đi, trả về bản và đặt chàng nhẹ nhàng xuống giữa sân
nhà.
Chàng bắc cầu sung sướng để gói vàng xuống rồi lên tiếng gọi
cửa. Nghe tiếng gọi, mẹ chưàng và hai vợ chồng viên quan võ tưởng
là hồn chưàng bắc cầu hiện về, liền dắt nhau lại ngồi quanh chiếc
bàn thờ thắp hương khấn vái lầm rầm. Nhìn qua kẽ liếp thấy ba
người vừa cúi lạy, vừa khấn, chưàng bắc cầu bật cười lại một lần nữa
chàng lên tiếng gọi:
- Mẹ ơi! Anh ơi! Em đây mà! Em hãy còn sống trở về nhà đây!
Mau mau mở cửa!
Nghe rõ tiếng gọi của con, bà mẹ mừng quýnh, lật đật xuống
giường. Vợ chồng viên quan võ cũng chạy ra mở cửa, đón người em
kết nghĩa.
Chàng bắc cầu ngồi xuống kể lại ngọn ngành câu chuyện được
thần Gió đưa đi lấy vàng cho cả nhà nghe, mọi người reo mừng sung
sướng.
Từ đấy mẹ con chàng bắc cầu bắt đầu trở nên giàu có, chàng
mời hai vợ chồng người anh kết nghĩa ở lại và cùng nhau làm ăn.
ít lâu sau, vợ viên quan võ có chửa, đến tháng đến ngày chị
sinh hạ được một con trai. Hai vợ chồng mừng vô kể. Còn chàng bắc
cầu ít lâu sau cũng lấy vợ có con và sống sung sướng đến già.
1. Nhà làm nhiều điều thiện ắt để lại tiếng thơm. Nhà làm
nhiều điều bất thiện ắt để lại tai vạ.